محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
274
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
زيبايى است كه وضع طبقات پايينى آن با آنچه پادشاهان اسپانيا بر روى آن ساختهاند آميخته شده است . پس از عبور از يك راهرو ساده به صحن وسيعى مىرسيم كه در دو سوى آن دو رواق باريك و طولانى قرار دارد . در وسط آن بركهء آبى است كه بر گرداگرد آن گلها و رياحين سحرانگيز كاشته شده است . چنان به نظر مىرسد كه قصر جنة العريف تابستانگاه يا گردشگاه تابستانى سلاطين غرناطه بوده است و براى استحمام و استراحت به آنجا مىرفتهاند . * * * الحمراء اين بناى عظيم اسلامى كه مظهر تمدن درخشان اندلسى است ، از تطاول تجاوزكاران در امان نماند و آن نيز چون بانيان مغلوبش قربانى سياست خشن اسپانيا شد . اسپانيا از زمان سقوط غرناطه به محو جمال و شكوه الحمراء كمر بست . اثاث و تزيينات آن را يا به جاهاى ديگر بردند و يا نابود كردند و نقش و نگارهايش را مسخ كردند يا محو نمودند . امپراطور شارل كن در سال 1526 در كنار الحمراء و در جنوب غربى آن قصر جديدى ساخت و بيشتر قصر زمستانى قديم را ويران نمود تا براى قصر جديد جا باز كند . فيليپ پنجم ( 1700 - 1746 ) نقشهاى غرفههاى غربى را به سبك ايتاليائى درآورد و با گرفتن پنجرهها و ديوار كشيدن ميان قسمتهاى مختلف آن صورتى نازيبا به آن داد . خلاصه آنكه حكومتهاى اسپانيايى اين بناى عظيم و شكوهمند اسلامى را به بوتهء اهمال رها كردند و به دست تخريب و نابودى سپردند . تنها يك بار آن هم در اعصار اوليه به اصلاح و ترميم آن همت گماشته شد . در اواسط قرن شانزدهم در سال 1590 در الحمراء حريقى پديد آمد كه موجب انفجار كارخانهء باروتسازى مجاور آن گرديد و در نتيجه زيانهاى بسيار ديد . از قرن هفدهم الحمراء روى به خرابى نهاد و دستخوش فراموشى و تنهائى گرديد . در سال 1802 - در ايام جنگهاى ناپلئون - فرانسويان بعضى از برجها را ويران كردند و قصر به